Prvi najočigledniji koraci ka ujedinjenju Srbije i Crne Gore u jednu državu su napravljeni sklapanjem Tajnog sporazuma od 23. septembra, 1866. godine između Crne Gore, knjaza Nikole I Petrovića i Srbije, knjaza Mihaila Obrenovića na Cetinju
Srpski knez Mihailo Obrenović i crnogorski knez Nikola I Petrović na današnji dan 1866. godine zaključili su ugovor o zajedničkoj borbi za oslobođenje od Turaka i ujedinjenje srpskih zemalja.
Prvi najočigledniji koraci ka ujedinjenju Srbije i Crne Gore u jednu državu su napravljeni sklapanjem Tajnog sporazuma od 23. septembra, 1866. godine između Crne Gore, knjaza Nikole I Petrovića i Srbije, knjaza Mihaila Obrenovića na Cetinju.
Jedna intesantna stvar jeste što su obje dinastije, i crnogorski Petrović-Njegoši i srpski Obrenovići, bili sa crnogorskih prostora.
Prema tom sporazumu, poslije uspješnog rata protiv Osmanskog carstva, koji je bio usmjeren ka oslobođenju srpskog naroda koji je živio pod Turcima, Nikola se trebao odreći prestola u korist knjaza Mihaila, a Crna Gora pripojiti jedinstvenoj srpskoj nacionalnoj državi, započinjući podređivanjem crnogorskih snaga srpskoj vojsci.
Član 2 vojnog sporazuma:
„U slučaju uspeha, Knjaz Crne Gore pridružiće Crnu Goru srpskoj državi i priznati knjaza Mihaila za vladaoca.“
U tu svrhu ministarstvo Ilije Garašanina, i samog po porijeklu Crnogorca, poslalo je Milana S. Piroćanca po sporazumu na Cetinje, koji je trebao da sprovede detaljnu analizu situacije u Crnoj Gori, modernizaciju vojske, ujedinjenje komande i pripremu za ratne aktivnosti, otvorivši kancelariju.
Izvještaj o Crnoj Gori i Crnogorcima koji je Piroćanac poslao Beogradu je toliko obiman, da je objavljen u vidu knjige.
Ideje o konačnom ispunjenju planova nijesu doživjele ploda, jer je nedugo potom, srpski vladar Mihailo Obrenović iznenada ubijen u Košutnjaku, 1868. godine.
Izvor: IN4S
