Mediji širom sveta poslednjih godina preplavljeni su vestima o ulasku kineskih borbenih i izviđačkih aviona u vazdušnu identifikacionu zonu Tajvana, što se često pogrešno tumači kao agresivni čin i najava predstojećeg napada. Medijska glasila širom sveta poslednjih godina preplavljena su vestima o upadu kineskih borbenih i izviđačkih aviona u vazdušnu identifikacionu zonu Tajvana.
Te vesti oslanjaju se na statistiku tajvanskog ministarstva odbrane i svetu se prenose kroz američke medije, koji neretko govore o „kršenju“ te zone.
Izveštavanje o izletima kineskih vazduhoplova u tu samoproglašenu zonu postali su redovna praksa, jedna vrsta fiksnog žanra, poput pozorišta ili opere u umetnosti – senzacionalističko trubljenje o tenzijama u okolini Tajvana i vojnom sukobu koji dolazi.
Malo je, međutim, poznato da je vazdušna zona identifikacije (dosta) šira od teritorijalnog vazdušnog prostora zemalja, te da ulazak u nju ne znači kršenje suvereniteta neke države. Kad se to ima na umu, ulazak letelica u neku zonu identifikacije, zapravo, uglavnom nije vredna toga da postane vest, osim ako ne postoji određena politička agenda.
A ona postoji, jer je u interesu SAD i njenih saveznika u istočnoj Aziji da redovnim, upornim izveštavanjima o tome kako su kineske vojne letelice opet zašle u tajvansku zonu vazdušne identifikacije stvore u svetskoj javnosti utisak da je Kina agresivna i tako oštete njen ugled i obezbede izgovor za prodaju naoružanja Tajvanu, odnosno, u slučaju nekog budućeg sukoba, za snabdevanje tajvanske armije oružjem ili čak direktnu vojnu intervenciju protiv kineskih interesa.
Jer zona identifikacije, zapravo, je proizvoljna kategorija koja nema uporišta u međunarodnom pravu i koju države uspostavljaju bez konsultacija i odobrenja drugih pravnih subjekata – jednostrano. One to čine da bi svom ratnom vazduhoplovstvu dale više vremena da odgovori na eventualnu pretnju koja se približava.
Prvu takvu zonu proglasile su, ko bi drugi, nego Sjedinjene Američke Države 1950. godine nakon početka Korejskog rata, a tu praksu su prihvatili njeni saveznici, pa su tako, na primer, sopstvene zone uvele Velika Britanija, Kanada, Južna Koreja, Japan i Tajvan.
Narodna Republika Kina je po ugledu na praksu svojih političkih protivnika jednu takvu zonu proglasila nad Istočnim kineskim morem, severno od Tajvana 2013, što je tada izazvalo buru u američkim i proameričkim azijskim medijima, jer se ta zona delom preklopila sa tajvanskom i južnokorejskom.
Tajvanska zona identifikacije zapravo zahvata i vazdušni prostor nad maticom Kinom
Interesantno je i to da se tajvanska zona vazdušne identifikacije prostire i preko međunarodnih voda i čak velikim delom zahvata prostor nad obalom same matice Kine (provincije Fuđijan i Džeđijang), što dovodi do apsurda da kada kineski avioni lete nad svojom teritorijom zapravo prolaze kroz tajvansku identifikacionu zonu.
Štaviše, tajvansku zonu identifikacije su odredile upravo oružane snage SAD, koje su do kraja sedamdesetih godina bile stacionirane na tom pacifičkom ostrvu.
U tom smislu javljanje o ulasku kineskih vazduhoplova u tajvansku zonu identifikacije, naročito davanje paušalnih ocena o njenom „kršenju“, može biti velika manipulacija i potpuna dezinformacija.
Naravno, činjenica da su nečiji borbeni avioni ušli u neku identifikacionu zonu jeste pokazatelj vojne aktivnosti i kada zapadni mediji javljaju o ulasku kineskih letelica u tajvansku identifikacionu zonu oni danas uglavnom misle na to da su piloti Narodnooslobodilačke kineske armije prešli središnju liniju koja na ravne časti deli Tajvanski moreuz i prišli blizu tom ostrvu.
To, međutim, još uvek ne znači da su kineski vojni avioni ušli u ono što Tajvan smatra svojim vazdušnim prostorom, te stoga ne znači neophodno agresivni čin ili neprijateljski akt.
Anksioznost u Vašingtonu
Stalno javljanje o delovanju kineskih letelica i brodovlja u okolini Tajvana koje preduzimaju američki mediji, osim što je pripremanje tla za eventualni budući sukob i jedna vrsta odvraćanja kroz preventivno alarmiranje svetske javnosti o vojnim aktivnostima protivnika, je i izraz nemira u SAD, gde vojni analitičari i politički establišment sa zabrinutošću gledaju na jačanje vojnih potencijala Narodne Republike Kine.
Ona je u poslednjih desetak godina u naoružanje uvela više novih balističkih i krstarećih raketa, među kojima i hipersonične, kao i nosače aviona i desantne čamce, pa su u Vašingtonu zabrinuti da bi u narednih nekoliko leta Peking mogao da se odluči da vojnim putem povrati Tajvan pod svoju kontrolu.
To bi moglo da oslabi geopolitičku poziciju SAD u Pacifiku, jer bi u slučaju zauzimanja Tajvana kineska mornarica stekla otvoreni, neometani put i odskočnu dasku za izlazak dublje u Tihi okean, te se svojim snagama približila američkim bazama na osrtvima Guam i Okinava.
Iako Tajvan poseduje sopstvenu novinsku agenciju u državnom vlasništvu, koja se zove Centralna novinska agencija i ima izdanje na engleskom jeziku, u svetlu navedenog, činjenica da vesti o prodorima kineskih letelica u njegovu identifikacionu zonu svetu prvenstveno odašilju američki mediji možda nije čudna.
Jednog dana će možda zaista doći do nekog osetnog vojnog incidenta u blizini Tajvana, kao što je razmena vatre.
Ali, dok se tako nešto zaista ne desi bilo bi poželjno da se svetska javnost bolje informiše o karakteru tajvanske zone vazdušne indentifikacije i s rezervom uzme izveštavanje o aktivnostima kineske avijacije koje se zasniva na automatskom i nepromišljenom ponavljanju alarmističkih poluinofrmacija koje iz istočne Azije serviraju anglosaksonske medijske kuće.
Izvor: RTS
