Piše: Alesandro Ford
Nitazini iz Kine prodiru u Evropu, uzrokujući skoro 100 smrtnih slučajeva u Letoniji i Estoniji prošle godine. Porodica veoma potentnih sintetičkih opioida koja se masovno proizvodi u Kini prelazi iz Baltika u Zapadnu Evropu, prodire na stabilna tržišta heroina i redovno ubija korisnike, upozorila je evropska agencija za droge. Nitazini su bili uključeni u nagli porast smrtnih slučajeva u Estoniji i Letoniji prošle godine – skoro 100 – istovremeno doprinoseći povećanju slučajeva predoziranja u Francuskoj i Irskoj.
Veoma opasne supstance, koje su stotine puta snažnije od heroina, te jače čak i od lijeka za bolove kod raka, fentanila, prodavane su kao ulični heroin, prema izvještaju o drogama EU 2024, koji je objavio Evropski centar za praćenje droga i zavisnosti od droga (EMCDDA).
„Nitazini se ponekad prodaju kao ‘sintetički heroin’ i detektovani su u lažnim lijekovima na tržištu droga“, navodi se u izvještaju, koji je objavljen u utorak. Njihovo iznenadno pojavljivanje na ulicama gradova „može rezultirati višestrukim trovanjima u kratkom vremenskom periodu, sa potencijalom da preoptereti lokalne službe.“ Iako je kriza opioida na nivou viđenom u Sjedinjenim Državama još daleko za Evropu, šest od sedam novih sintetičkih opioida prijavljenih prvi put sistemu ranog upozorenja EU 2023. godine bili su nitazini, što je najveći broj u jednoj godini, sa 16 pronađenih u Evropi od 2019. godine. To je „brzo evoluirajuće tržište droga, gdje su etablirane ilegalne droge široko dostupne, a potentne nove sintetičke supstance nastavljaju da se pojavljuju“, naveo je direktor EMCDDA Aleksis Gusdel u pisanoj izjavi.
Proizvedeni u Kini, nitazini su već nekoliko godina na radaru zdravstvenih i policijskih agencija, dok zvaničnici sa nervozom posmatraju tekuću krizu u Sjevernoj Americi. Sintetički opioidi, prije svega fentanil, ubili su oko 75.000 ljudi u SAD prošle godine, dodajući taj broj na milion ljudi koji su umrli od kada je epidemija upotrebe lijekova protiv bolova izdavanih na recept eksplodirala u zemlji oko 2000. godine.
U SAD, lijekovi protiv bolova ustupili su mjesto heroinu, a heroin sintetičkim opioidima, što izaziva strahove od sličnog procesa u Evropi. To je posebno zabrinjavajuće s obzirom na moguću nestašicu heroina koja se nazire. U aprilu 2022. godine, Talibani su nakon prethodne pobjede zabranili svu proizvodnju opijuma i preradu heroina u Afganistanu, što je, prema poadcima UN, zaustavilo 95 procenata afganistanske proizvodnje.
S obzirom da ta zemlja daje devet desetina svjetske ponude, to znači da korisnici heroina u Evropi troše ograničene zalihe. Za sada, zalihe su izdržale, ali „bilo bi mudro pripremiti se za moguću nestašicu heroina krajem 2024. ili 2025. godine“, predviđa EMCDDA. Dok je agencija navela da je prerano da se odredi da li će pad dostupnosti heroina dovesti do većeg tržišta za sintetičke opioide, zemlje EU bi ipak trebalo da prošire pristup tretmanu, pojačaju programe razmjene igala i uskladište anti-opioidni lek nalokson kako bi se suzbile predoziranja, navodi se u izvještaju. Te mjere bi takođe pomogle da se riješi još jedna narkotička vremenska bomba: transformacija kokaina u masovnu potrošačku robu.
Od bogatstva do bijede
Kada je bijeli prah prvi put stigao u Evropu 1980-ih, kokain je bio elitna droga, povezana u popularnoj kulturi sa slavnim ličnostima i gradskim bankarima. Danas je prisutan posvuda, i kako je njegova pristupačnost rasla, tako su rasli i negativni zdravstveni efekti koje nosi. Upotreba kokaina „izgleda da postaje sve češća kod ranjivijih ili marginalizovanih grupa u nekim zemljama“, navodi se u izvještaju, kao što su Francuska i Belgija. „Kako ubrizgavanje kokaina tako i upotreba krek kokaina prijavljuju se u sve većem broju zemalja …doprinoseći brojnim lokalnim žarištima HIV-a u Evropi posljednjih godina.“
To će se samo pogoršati kako prekomjerna ponuda povećava čistoću, koja je skočila za 45 procenata u posljednjoj deceniji. Polovina anketiranih zemalja sada prijavljuje prosječnu čistoću između 64 procenata i 76 procenata, što znači da potrošači sa ograničenim budžetom mogu više puta da se drogiraju za istu maloprodajnu cijenu.
Nestala je glamuroznost i kako se upotreba kreka širi po velikim zapadnoevropskim gradovima, lokalne i nacionalne vlade muče se da pronađu odgovore. Prvi komesar za droge u istoriji Belgije nedavno je rekao za POLITIKO da, uprkos činjenici da se čini da je zavisnost „u porastu u regionu Brisela,“ očiglednog rješenja nema na vidiku.
Izvor: Politiko
Prevod: Žurnal
