Uspon globalnog juga i nezapadnog svijeta, koji obuhvata veći dio globalne populacije, ide ruku pod ruku sa demokratizacijom međunarodnih odnosa. Kako ovaj proces dobija na zamahu, prioriteti svih članica međunarodne zajednice moraju se uzeti u obzir.
Nedavno završeni samiti BRIKS-a i NATO-a pružaju priliku da se identifikuju razlike između potencijalnog demokratskog novog svjetskog poretka koji se može suprotstaviti sadašnjem neredu – gdje unipolarna civilizacija nastavlja da se hvata za hegemoniju.
BRIKS, glavna organizacija za ekonomije u razvoju i ekonomije u usponu, nije vojni pakt, već udruženje koje nastoji da ostvari pragmatičnu saradnju na ekonomskom planu i šire. Za razliku od NATO-a, on se ne miješa u suverenitet svojih članica tako što im diktira jedinstven politički sistem. BRIKS radi sa svijetom, a ne protiv njega.
Članice BRIKS-a; Brazil, Rusija, Indija, Kina i Južna Afrika imaju različite civilizacijske osnove za preživljavanje. To vodi ka stvarnom međucivilizacijskom i multipolarnom dijalogu i konsenzusu, što je jasno navedeno u Pekinškoj deklaraciji 14. samita BRIKS-a.
Ipak, NATO se, osim Turske, sastoji od država sa istom civilizacijskom pristrasnošću Zapada. Dakle, pogled na svijet NATO-a može biti internacionalan, ali nije međucivilizacijski. Njegov konsenzus, koji se često samoproglašava kao stav „međunarodne zajednice“, propušta mnogo nijansi.
Shodno tome, kada se čita NATO-ov „Novi strateški koncept 2022“ mora se zapitati šta se krije iza njihove izjave kada kažu „nastavićemo da radimo ka pravednom, inkluzivnom i trajnom miru i ostati bedem međunarodnog poretka zasnovanog na pravilima“. Da, ali poredak zasnovan na pravilima znači loše definisana pravila glavnih igrača NATO-a, kao što su diktati SAD nametnutih svijetu, a ta pravila uopšte nisu demokratska.
Sve civilizacije, a ne samo Zapad, moraju definisati i kodificirati demokratski svjetski poredak. Konstatujući ovo osnovno pravo, Pekinška deklaracija, koju su podržale članice BRIKS-a, naglašava potrebu za većom saradnjom između globalnog juga i nastojanjem da Savjet bezbjednosti UN postane raznovrsniji i inkluzivniji. Važno je da umjesto nejasnih pojmova „poretka zasnovanog na pravilima“, članice BRIKS-a vide međunarodno pravo, sadržano u Povelji UN, zasnovano na međusobnom poštovanju, jer je ono kamen temeljac demokratskih međunarodnih odnosa.
Strateški koncept NATO-a 2022. potvrđuje da je to transatlantski savez u odbrambene svrhe, tvrdeći da „želimo da živimo u svijetu u kome se poštuju suverenitet, teritorijalni integritet, ljudska prava i međunarodno pravo i gdje svaka zemlja može da izabere svoj put, oslobođen od agresije, prinude ili subverzije.” Međutim, činjenice na terenu već su pokazale suprotno, NATO je samo pokazao kompetentnost da radi upravo suprotno.
Kada je u pitanju suverenitet, NATO bombardovanje je uništilo teritorijalni integritet Jugoslavije. Iako iz humanitarnih razloga, Hening Henc, njemački policajac koji je služio za Organizaciju za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS), kaže drugačije. Priznao je da su fotografije koje je napravio, a koje su korišćene kao dokaz civilnog masakra, bile fotografije mrtvih militanata.
Izvan Evrope, NATO je bio umiješan u humanitarne katastrofe Avganistana, Iraka i Libije. Libija ostaje u stanju balkanizacije nakon što ju je NATO, takođe koristeći humanitarizam kao paravan, bombardovao da bi stekao kontrolu nad njenim resursima, kao i da spriječi Libiju da primijeni afričku valutu koja bi bila konkurentna američkom dolaru i centralnoafričkoj valuti koju izdaju Francuzi za centralnoafrički franak. Rekord NATO-a u održavanju mira ne odgovara njegovoj uzvišenoj retorici. Zaista, služio je kao preteča katastrofe za veći dio svijeta uopšte.
Dok se u Pekinškoj deklaraciji govori o dijalogu za rješavanje pitanja kao što su Korejsko poluostrvo, Iran i Avganistan, NATO ostaje pri namjeri da ukaže na prijetnje dolaze iz Kine, Rusije, Afrike i Bliskog istoka. Tragično, većina čitavog nezapadnog svijeta navodno predstavlja opasnost za hegemoniju koju NATO nastoji da održi.
Umjesto nereda pljačke, de-razvoja i ratnog profiterstva, u kojem je NATO saučesnik, potreban nam je novi poredak zasnovan na stvarnom suverenitetu, ekonomskom razvoju, dijalogu i transcivilizacijskom jedinstvu gdje je Zapad samo jedan pol u demokratskom multipolarnom svjetskom poretku. Samo poštujući sve potrebe čovječanstva možemo se nadati istinskom i postojanom miru.
A kada se čita Pekinška deklaracija, revitalizacija globalne ekonomije, promovisanje multilateralnog trgovinskog sistema STO, razvoj finansijskih sistema koji rade za globalni jug i sprečavanje jednostranih protekcionističkih mjera su ključni demokratski principi. To se protivi novoj politici bloka hladnog rata u koju su se uplele članice NATO-a.
U međuvremenu, dijeljenje tehnologija je važno za ekonomski razvoj. Zemlje BRIKS-a vjeruju da će veliki podaci i vještačka inteligencija biti od suštinskog značaja za održivi razvoj i kao takvi zahtjevaju saradnju koja će se nadovezati na „čovječanstvo kao cjelinu“. Nažalost, NATO zauzima suprotno gledište, doživljavajući njihovu tehnološku superiornost kao ključ svoje bezbjednosti.
Na kraju krajeva, sve strane treba da imaju na umu da je cijelo čovečanstvo u istom čamcu. Ako ne sarađujemo onda rizikujemo ekološku katastrofu i glad. Nuklearni rat bi doveo do kraja čovječanstva. Ovi ishodi, a ne protivnici o kojima NATO razgovara, su pravi neprijatelji i prijetnje sa kojima treba da se suočimo zajedno ako želimo da prevaziđemo trenutni svjetski nered.
Kit Lamb, magistar savremenih kineskih studija
Izvor: CGTN
